Zwroty H H301, H315, H319, H335 Zwroty EUH brak zwrotów EUH Zwroty P P261, P301+P310, P305+P351+P338 Europejska klasyfikacja substancji Zagrożenia^[2] Zwroty R R25, R36/37/38 Zwroty S S45, S26 NFPA 704^[1] Numer RTECS SH5700000 Klasyfikacja Legalność w Polsce substancja psychotropowa grupy I-P Stosowanie w ciąży kategoria C Multimedia w Wikimedia Commons

MDMA (pigułki ecstasy, XTC) − półsyntetyczna substancja psychoaktywna o działaniu empatogennym, euforycznym i psychodelicznym, pochodna metamfetaminy.

Działanie

Główne efekty działania MDMA to otwartość, pobudzenie, euforia, empatia, intensyfikacja odbioru bodźców zewnętrznych, głębsze odczuwanie muzyki i ruchu, czasami zmiana poczucia czasu, często subiektywne uczucie jedności z otaczającym światem (jak to określają zażywający ecstasy), wzmocnienie odczuć związanych z dotykiem, co sprawia, że fizyczny kontakt z drugim człowiekiem jest przyjemniejszy^[3]. Efekty uboczne obejmują: podniesienie ciśnienia, przyspieszenie pulsu, szczękościsk, suchość w ustach, halucynacje. Działanie MDMA jest bardzo indywidualne, niektórzy porównują je z kofeiną, inni z silniejszymi stymulantami jak kokaina. Alexander Shulgin uważał, że nawet pojedyncze użycie MDMA może pogłębić więź emocjonalną pomiędzy ludźmi, którzy decydują się na doświadczenie. Do podobnego wniosku doszedł psychiatra George Greer w swoich badaniach z użyciem MDMA pochodzącego z laboratorium Shulgina. Z tego powodu, najgłębsze doświadczenia są możliwe jedynie w towarzystwie najlepszych przyjaciół, rodziny czy partnerów, w sprzyjających warunkach.

Następnego dnia po zażyciu MDMA ze względu na obniżony poziom serotoniny często pojawia się uczucie silnego zmęczenia, zawroty głowy, mdłości, obniżenie zdolności koncentracji, obniżony nastrój, senność albo drażliwość. Stan taki może trwać do dwóch dni.

Niektóre testy na obecność amfetaminy oraz metamfetaminy w organizmie mogą dawać wyniki pozytywne po zażyciu MDMA. Wynika to z faktu, że MDMA i jej główne metabolity są pochodnymi tych substancji.

Właściwości uzależniające

Działaniu MDMA, tak jak innych substancji psychoaktywnych będących pochodnymi amfetaminy, towarzyszy uczucie silnej euforii, co może mieć wpływ na właściwości uzależniające tego środka. Chęć ponownego przyjęcia może być wzmacniana z uwagi na przykre dolegliwości pojawiające się po pewnym czasie od jego odstawienia. Z kolei zgodnie z wynikami badań prof. Davida Nutta z Bristol University i członka rządowej Komisji Doradczej ds. Nadużywania Narkotyków (ACMD) MDMA jest jedną z najmniej groźnych substancji psychoaktywnych. W jego klasyfikacji używek MDMA zajmuje miejsce osiemnaste z dwudziestu, podczas gdy alkohol piąte^[4].

Zagrożenia zdrowotne

MDMA może powodować szereg zaburzeń zdrowotnych o różnym nasileniu, do śmierci włącznie. Szybko występuje tolerancja na efekty psychoaktywne, uniemożliwiając osiągnięcie oczekiwanego działania MDMA przy normalnej dawce substancji^[5].

Istnieje duża zmienność osobnicza wrażliwości na MDMA. Zdarzają się przypadki przedawkowania, którym towarzyszą objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego (m.in. hipertermia, drgawki i śpiączka) i które mogą skończyć się śmiercią. Szczególnie niebezpieczne jest przyjmowanie MDMA przez osoby cierpiące na choroby układu krążenia (jak choroba niedokrwienna serca, arytmie, nadciśnienie tętnicze). MDMA może wywołać migotanie komór serca także u osób zdrowych^[5].

Innym zaburzeniem, które może zakończyć się śmiercią jest hiponatremia, spowodowana m.in. przyjmowaniem dużych ilości wody i silnym poceniem się. Z kolei hipertermia może być spowodowana zaburzeniem regulacji temperatury w wyniku silnego uwalniania serotoniny pod wpływem MDMASzablon:MDMA Toxicity, jednak nie jest ona znacząca bez udziału innych czynników (ok. +0,3 °C po przyjęciu 1,7 mg MDMA/kg masy ciała)^[6]. Zaburzenia te potęgowane są przez intensywny wysiłek fizyczny (taniec), wysoką temperaturę otoczenia i niewłaściwe spożywanie płynów podczas zabaw tanecznych. W efekcie występować mogą komplikacje takie jak m.in. rabdomioliza i niewydolność nerek. MDMA jest także prawdopodobnie hepatotoksyczne^[5].

MDMA wchodzi w interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI), czego efektem może być przełom nadciśnieniowy, zespół serotoninowy, napady padaczkowe, hepatotoksyczność i tachykardia^[7]. Na skutek spowodowanego przez MDMA szczękościsku i zgrzytania zębami może dojść do kruszenia zębów^{potrzebne źródło}.

Istnieje wiele wykluczających się badań na temat neurotoksyczności i szkodliwości MDMA. Istnieją doniesienia, że już przyjęcie jednej dawki może spowodować znaczne ubytki pamięci krótko i długotrwałej^[8]. W 2002 roku, dr George Ricaurte przeprowadził badania na małpach, które miały udowodnić, że MDMA jest bardzo neurotoksyczne. Jak się później okazało, pomylił substancje i podał zwierzętom metamfetaminę (o której dobrze wiadomo że jest bardzo neurotoksyczna), w bardzo wysokiej dawce, co spowodowało natychmiastową śmierć dwójki z nich^[9]. Dr Shulgin uważa, że żadne badania na zwierzętach nie udowodnią, że MDMA może wywierać szkodliwy wpływ na ludzki umysł^[10].

Przewlekłe stosowanie

Przy dłuższym stosowaniu może powodować syndrom wypalenia emocjonalnego. Podawanie MDMA zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia choroby Parkinsona ze względu na znacznie nasilenie uwalniania dopaminy, której rozkład powoduje powstawanie wolnych rodników uszkadzających neurony w jądrze półleżącym przegrody, w obszarze nakrywki brzusznej oraz szlakach dopaminergicznych.

Użycie w psychoterapii

Niektórzy naukowcy sugerowali, że MDMA może ułatwić wgląd w siebie, redukując strach wynikający z traumatycznych doświadczeń, przez co mogło być przydatne w psychoterapii. W 1980 roku psychiatra George Greer zsyntetyzował MDMA w laboratorium Alexandra Shulgina i podawał je grupie 80 osób przez następne 5 lat, zanim w 1985 zostało wpisane na listę nielegalnych substancji. W opublikowanej pracy podsumowującej efekty badań, opisał relacje osób, na których były one przeprowadzane. Osoby te stwierdzały pozytywny wpływ MDMA na ich aberracje psychologiczne, szczególnie na kontakty emocjonalno-intymne. Jeden z pacjentów, cierpiący na nowotwór złośliwy, zauważył, że MDMA znacznie złagodziło ból przez co poprawiła się jego jakość życia.

W 2001 FDA wydało zgodę na eksperymentalne badania obejmujące podawanie MDMA osobom cierpiącym na zespół stresu pourazowego (PTSD)^[11]. Podobne badania przeprowadzane są teraz w Szwajcarii^[12] i Izraelu. Wcześniej podjęto także próbę leczenia z użyciem MDMA w Hiszpanii, ale władze tego kraju wycofały swoje pozwolenie^[13]. Wszystkie wymienione badania kliniczne finansowane są przez organizację Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies (MAPS).

MDMA zostało sklasyfikowane do nowej grupy leków określonej mianem empatogenów lub entaktogenów^[14][15].

Historia

MDMA zostało pierwszy raz otrzymane w 1912 roku w niemieckich zakładach farmaceutycznych Merck KGaA. Merck w tym czasie wynajdował wiele innych substancji psychoaktywnych, a MDMA było tylko jedną z nich i nie zwrócono w tym czasie na nią większej uwagi. Po długiej przerwie, w latach 60. XX wieku Alexander Shulgin poddał publicznej uwadze swoje badania nad MDMA. Nazywał MDMA „oknem”. MDMA było często używane przez amerykańskich psychoterapeutów z powodu jego empatycznych właściwości. Pod koniec lat 80. XX wieku z powodu szerokiego zjawiska pozamedycznego używania MDMA, zostało ono wpisane na listę nielegalnych substancji.

MDMA trafiło najpierw do klubów dla trendy yuppie, potem do klubów gejowskich. Na początku lat 90. XX wieku stało się popularną używką kultury rave. W połowie lat 90. XX wieku MDMA rozprzestrzeniło się na wszystkie subkultury. Niektórzy badacze uważają, że żadna z substancji psychoaktywnych nie znalazła takiego uznania i takiej popularności w tak krótkim czasie.

Synteza

Safrol będący bezbarwną, czasem lekko żółtawą, oleistą cieczą, która może być ekstrahowana z kory korzenia i owoców sassafrasu, jest głównym półproduktem używanym do produkcji MDMA. Jest wiele metod konwersji safrolu do MDMA, z użyciem różnych odczynników. Jeden ze sposobów polega na izomeryzacji safrolu do izosafrolu i utlenieniu go do MDP2P, który następnie poddaje się działaniu metyloaminą i redukuje powstałą iminę. Inna metoda polega na addycji bromowodoru do safrolu, a następnie reakcji produktu z metyloaminą.

Zobacz też

• MDA
• Konsekwencje nadmiernego wysiłku

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Franz X.Vollenweider, Mark Geyer, George Greer: Acute Psychological and Neurophysiological Effects of MDMA in Humans. W: The Heffter Review of Psychedelic Research, vol 2. Heffter Research Institute, 2001, s. 53-63. [dostęp 2011-02-16]. 

piperazyny ksantyny inne