5 czerwca
5 czerwca jest 156. (w latach przestępnych 157.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 209 dni.
Święta
- imieniny obchodzą: Bonifacy, Dobrociech, Doroteusz, Ferdynand, Genadiusz, Hildebrand, Hildebranda, Igor, Jakub, Nikanor, Nikanora, Waleria, Walter i Zenaida.
- Dania – Święto Konstytucji
- Gwinea Równikowa – Dzień Prezydenta
- Iran – Rocznica Powstania Przeciw Szachowi
- Polska – Święto Centralnego Węzła Łączności Ministerstwa Obrony Narodowej im. płk. prof. Kazimierza Drewnowskiego (Decyzja nr 93/MON z 11 kwietnia 2005)[1]
- międzynarodowe – Światowy Dzień Środowiska (ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)
- Seszele – Święto Wyzwolenia
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[2][3] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce
- 1257 – Książę Bolesław Wstydliwy dokonał lokacji Krakowa na prawie magdeburskim.
- 1443 – Najsilniejsze historyczne trzęsienie ziemi na obszarze Polski o magnitudzie ocenianej na powyżej 6 w skali Richtera z epicentrum na północ od Wrocławia. Największe straty odnotowano w samym Wrocławiu, w Krakowie zawaliło się sklepienie kościoła św. Katarzyny.
- 1604 – Odbył się ingres prymasa Jana Tarnowskiego do katedry gnieźnieskiej.
- 1807 – Wojny napoleońskie: rozpoczęła się bitwa pod Dobrym Miastem.
- 1875 – Założono Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie.
- 1894 – Otwarto Panoramę Racławicką we Lwowie.
- 1920 – Wojna polsko-bolszewicka: Armia Konna Budionnego przełamała polski front pod Samhorodkiem.
- 1927:
- Rozpoczęto budowę archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach.
- W Warszawie rozpoczął się I Ogólnokrajowy Zlot Młodzieży Robotniczej i Dzień Sportu Robotniczego, zorganizowane przez OM TUR.
- 1965 – Została założona Politechnika Świętokrzyska w Kielcach.
- 1968 – Odsłonięto pomnik Papieża Jana XXIII we Wrocławiu.
- 1975 – Powstał Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów.
- 1981 – Po 30 latach przyjechał do kraju Czesław Miłosz.
- 1992 – Waldemar Pawlak został desygnowany na urząd premiera RP.
- 1993 – Odbyło się uroczyste otwarcie Bornego Sulinowa.
- 1994 – Została założona Krajowa Partia Emerytów i Rencistów.
- 1999 – Rozpoczęła się VII pielgrzymka Jana Pawła II do Polski.
Wydarzenia na świecie
- 1224 – Cesarz Fryderyk II założył uniwersytet w Neapolu.
- 1288 – Wojna o sukcesję limburską: bitwa pod Worringen.
- 1305 – Klemens V został wybrany na papieża.
- 1409 – Wielka schizma zachodnia: sobór w Pizie ogłosił detronizację papieża Grzegorza XII i antypapieża Benedykta XIII.
- 1507 – Diego de Deza złożył dymisję z funkcji Wielkiego Inkwizytora Kastylii-Leónu i Grenady.
- 1625 – Wojna osiemdziesięcioletnia: Hiszpanie zdobyli Bredę.
- 1654 – Krystyna Waza została koronowana na królową Szwecji.
- 1661 – Izaak Newton zapisał się do Kolegium św. Trójcy uniwersytetu w Cambridge.
- 1806 – Napoleon Bonaparte proklamował Królestwo Holandii.
- 1827 – Wojna o niepodległość Grecji: wojska tureckie zdobyły Akropol ateński.
- 1832 – Wybuchło powstanie republikanów w Paryżu.
- 1837 – Houston uzyskało prawa miejskie.
- 1849 – Po podpisaniu nowej konstytucji Dania stała się monarchią konstytucyjną.
- 1851 – W amerykańskim czasopiśmie National Era ukazał się pierwszy odcinek powieści Chata wuja Toma Harriet Beecher Stowe.
- 1862 – Wietnam i Francja podpisali w Sajgonie traktat przyznający stronie francuskiej trzy prowincje leżące w Kochinchinie.
- 1866 – Według obliczeń Pluton osiągnął aphelium swojej orbity. Następne takie zdarzenie będzie miało miejsce w sierpniu 2113 roku.
- 1900 – II wojna burska: wojska brytyjskie zajęły Pretorię.
- 1904 – Założono paragwajski klub piłkarski Nacional Asunción.
- 1912 – Korpus Piechoty Morskiej USA wylądował na Kubie.
- 1915 – Dania wprowadziła poprawkę do konstytucji, gwarantującą kobietom prawo do głosowania.
- 1916 – I wojna światowa: brytyjski minister wojny Horatio Kitchener zginął na pokładzie krążownika HMS Hampshire, zatopionego przez niemiecki okręt podwodny w pobliżu Orkadów.
- 1929 – Ramsay MacDonald został drugi raz premierem Wielkiej Brytanii.
- 1933 – Kongres Stanów Zjednoczonych uchylił prawo zezwalające wierzycielom na domaganie się zapłaty w złocie.
- 1938 – W pierwszym występie na piłkarskich Mistrzostwach Świata we Francji, Polska przegrała po dogrywce z Brazylią 5:6. Cztery bramki dla Polski zdobył Ernest Wilimowski, trzy dla Brazylii Leônidas da Silva.
- 1941 – W wyniku pożaru wywołanego japońskim nalotem na chińskie miasto Chongqing udusiło się około 4 tys. osób kryjących się w tunelu.
- 1945 – Obwieszczono objęcie przez Sojuszniczą Radę Kontroli najwyższej władzy w Niemczech.
- 1947 – George Marshall, amerykański sekretarz stanu przedstawił plan pomocy gospodarczej dla Europy, tzw. Plan Marshalla.
- 1957 – Dokonano oblotu śmigłowca Mi-6.
- 1963:
- Brytyjski sekretarz ds. wojny John Profumo podał się do dymisji, przyznając się do utrzymywania kontaktów z prostytutką powiązaną z radzieckim wywiadem.
- W Iranie doszło do masowych protestów przeciw szachowi, krwawo stłumionych przez armię.
- 1967:
- Rozpoczęła się wojna sześciodniowa. Na Wielkim Jeziorze Gorzkim na Kanale Sueskim na osiem lat zostały uwięzione polskie dziesięciotysięczniki: Bolesław Bierut i Djakarta.
- Ukazała się powieść Sto lat samotności Gabriela Garcii Márqueza.
- 1968 – W Los Angeles został postrzelony kandydat Partii Demokratycznej na prezydenta, senator Robert Kennedy. W wyniku odniesionych obrażeń zmarł następnego dnia.
- 1969 – Tu-144 jako pierwszy samolot pasażerski przekroczył barierę dźwięku.
- 1975:
- Po raz pierwszy od wybuchu wojny sześciodniowej otwarto Kanał Sueski.
- W referendum w Wielkiej Brytanii 67% głosujących opowiedziało się za pozostaniem kraju w EWG.
- 1976 – 11 osób zginęło po przerwaniu zapory Teton Dam w amerykańskim stanie Idaho.
- 1977:
- 1980 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz T-2.
- 1981 – Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób doniosło w swym cotygodniowym biuletynie, że 5 homoseksualistów z Los Angeles zapadło na rzadką odmianę zapalenia płuc. Był to pierwszy opis choroby, którą rok później nazwano AIDS.
- 1989 – Nieznany mężczyzna zatrzymał w Pekinie kolumnę czołgów wracających z akcji stłumienia studenckiego protestu na placu Tian'anmen.
- 1991 – Rozpoczęła się misja STS-40 wahadłowca Columbia.
- 1993 – 24 żołnierzy pakistańskich z misji pokojowej UNOSOM II zginęło w Somalii z rąk bojówkarzy Mohameda Aidida.
- 1997 – W Algierii odbyły się pierwsze od wybuchu wojny domowej wybory parlamentarne, do których nie został dopuszczony Islamski Front Ocalenia.
- 2002:
- 2004 – W zamachu w Bagdadzie zginęło dwóch byłych żołnierzy jednostki GROM oraz dwóch Amerykanów, pracujących dla amerykańskiej firmy ochroniarskiej Blackwater.
- 2005 – W wyniku referendum Szwajcaria zgodziła się na przystąpienie do układu z Schengen.
- 2006 – Po rozpadzie federacji z Czarnogórą, parlament w Belgradzie proklamował niepodległość Serbii.
- 2009:
- Co najmniej 31 osób (w tym 9 policjantów) zginęło w starciach między peruwiańską policją a Indianami, protestującymi przeciwko wydobyciu ropy i gazu ziemnego na terenie Amazonii.
- Co najmniej 40 osób zginęło w samobójczym zamachu bombowym na meczet w miejscowości Haya Gai w północno-zachodnim Pakistanie.
- 2010 – Izraelscy żołnierze zajęli bez walki statek MV Rachel Corrie, ostatni z sześciu należących do tzw. Flotylli Pokoju, wiozącej pomoc humanitarną dla Strefy Gazy.
Urodzili się
- 1436 – Ludwik Sabaudzki, król Cypru (1459-1460), hrabia Genewy (1460-1482) (zm. 1482)
- 1493 – Justus Jonas, niemiecki teolog (zm. 1555)
- 1656 – Joseph Pitton de Tournefort, francuski botanik (zm. 1708)
- 1760 – Johan Gadolin, fiński mineralog i chemik (zm. 1852)
- 1819 – John Couch Adams, angielski matematyk, astronom (zm. 1892)
- 1829 – Leon Szubert, polski rzeźbiarz (zm. 1859)
- 1850 – Pat Garrett, amerykański prawnik, szeryf , który zabił Billy the Kida (zm. 1908)
- 1865 – Felicjan Szopski, polski kompozytor, krytyk i pedagog muzyczny (zm. 1939)
- 1870 – Ferdinand Blumenthal, niemiecki lekarz, pionier onkologii (zm. 1941)
- 1873 – Ludwik Versiglia – włoski salezjanin, misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1930)
- 1878 – Pancho Villa, meksykański przywódca partyzantki chłopskiej (zm. 1923)
- 1880 – Edward Leszczyński, polski poeta, krytyk literacki (zm. 1921)
- 1883 – John Maynard Keynes, brytyjski ekonomista (zm. 1946)
- 1884 – Antoni Władysław Idźkowski, polski nauczyciel, kupiec, krajoznawca (zm. 1975)
- 1894 – Roy Thomson, kanadyjski magnat medialny (zm. 1976)
- 1898 – Federico García Lorca, hiszpański poeta, dramatopisarz (zm. 1936)
- 1899 – Ernesto Cofiño, gwatemalski pediatra, Sługa Boży Kościoła katolickiego (zm. 1991).
- 1902 – Hugo Huppert, austriacki pisarz i działacz komunistyczny (zm. 1982)
- 1912:
- Wojciech Dzieduszycki, polski aktor, śpiewak, dyrygent, dziennikarz, autor tekstów kabaretowych, działacz kulturalny (zm. 2008)
- Alexandru Todea, rumuński duchowny katolicki, kardynał (zm. 2002)
- 1914 – Rose Hill, brytyjska aktorka (zm. 2003)
- 1918 – Zygmunt Nieciecki, polski artysta grafik, modelarz znaków wodnych, wieloletni pracownik PWPW (zm. 2008)
- 1920:
- Marian Leon Bielicki, polski pisarz (zm. 1972)
- Jan Mazur, polski duchowny katolicki, biskup siedlecki (zm. 2008)
- Tadeusz Świcarz, polski hokeista, piłkarz (zm. 2002)
- 1923 – Jorge Daponte, argentyński kierowca wyścigowy (zm. 1963)
- 1925 – Mykoła Pławiuk, ukraiński polityk, prezydent Ukrainy na emigracji, działacz społeczny (zm. 2012)
- 1926 – Camillo Cibin, włoski ochroniarz papieski, wieloletni szef żandarmerii watykańskiej (zm. 2009)
- 1928:
- Kazimierz Hoffman, polski poeta (zm. 2009)
- Tony Richardson, angielski reżyser teatralny i filmowy, scenarzysta, producent (zm. 1991)
- 1931:
- Zygmunt Apostoł, polski aktor, kompozytor, pianista
- Jerzy Prokopiuk, polski pisarz, tłumacz, filozof, redaktor naczelny portalu Gnosis
- 1932 – Witold Dąbrowski, polski polityk, kierownik resortu budownictwa
- 1939 – Grzegorz Królikiewicz, polski reżyser
- 1941:
- Martha Argerich, argentyńska pianistka
- Barbara Brylska, polska aktorka
- Gjermund Eggen, norweski biegacz narciarski
- 1942 – Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, gwinejski polityk i wojskowy, prezydent Gwinei Równikowej
- 1944 – Tommie Smith, amerykański lekkoatleta, sprinter
- 1945 – Evelyna Steimarová, czeska aktorka
- 1948 – Ryszard Lenczewski, polski operator filmowy
- 1949 – Ken Follett, brytyjski pisarz
- 1952 – Nicko McBrain, brytyjski perkusista zespołu Iron Maiden
- 1953 – Kathleen Kennedy, amerykańska producentka filmowa
- 1954:
- Ludwik Dorn, polski polityk
- Cezary Morawski, polski aktor
- 1956:
- Kenny G, amerykański saksofonista
- Roger Michell, południowoafrykański reżyser filmowy
- 1958 – Ahmed Abdallah Sambi, komoryjski prezydent, prezydent Komorów
- 1959 – Werner Schildhauer, niemiecki biegacz długodystansowy
- 1960 – Sławomir Pietrzak, polski muzyk rockowy
- 1961:
- Anke Behmer, niemiecka siedmioboistka
- Mary Kay Bergman, amerykańska aktorka (zm. 1999)
- 1962:
- Jacek Inglot, polski pisarz science fiction
- Astrid Koburg, belgijska księżniczka
- 1963 – Wojciech Lepianka, polski scenarzysta filmowy
- 1964:
- Lisa Cholodenko, amerykańska reżyser, scenarzystka filmowa
- Rick Riordan, amerykański pisarz
- Karl Sanders, amerykański muzyk, gitarzysta, wokalista, kompozytor
- 1965:
- Juliusz Kruszankin, polski piłkarz, trener piłkarski
- Irina Kusakina, rosyjska saneczkarka
- 1967:
- Joe DeLoach, amerykański sprinter
- Jacek Bednarz, polski piłkarz, działacz piłkarski
- Jacek Protasiewicz, polski polityk, eurodeputowany
- 1968 – Marc Rieper, duński piłkarz
- 1969:
- Brian McKnight, amerykański piosenkarz, autor tekstów, multiinstrumentalista, producent muzyczny
- Jorge Santillana, meksykański piłkarz
- 1970 – Pedro Carrión, kubański piłkarz
- 1971:
- Jan Kozaczuk, polski aktor
- Mark Wahlberg, amerykański aktor
- 1973 – Lamon Brewster, amerykański bokser
- 1974:
- Scott Draper, australijski tenisista
- Nikole Mitchell, jamajska sprinterka
- Marcus Patrick, brytyjski aktor, piosenkarz, model
- 1975 – Maciej Sobociński, polski reżyser filmowy
- 1977:
- Navi Rawat, amerykańska aktorka
- Liza Weil, amerykańska aktorka
- 1978 – Fernando Meira, portugalski piłkarz
- 1979 – Peter Wentz, amerykański basista, kompozytor, członek zespołu Fall Out Boy
- 1980:
- Dawit Bolkwadze, gruziński piłkarz
- Yasmine Hanani, amerykańska aktorka
- 1981:
- Carlos Barredo, hiszpański kolarz szosowy
- Sébastien Lefebvre, kanadyjski gitarzysta zespołu Simple Plan
- Małgorzata Plebanek, polska siatkarka
- 1982:
- Dorota Bawołek, polska dziennikarka
- Achille Emana, kameruński piłkarz
- Frederica Piedade, portugalska tenisistka
- 1983 – Elżbieta Mowlik, polska koszykarka
- 1985 – Jekatierina Byczkowa, rosyjska tenisistka
- 1986 – Amanda Crew, kanadyjska aktorka
- 1987 – Magnus Troest, duński piłkarz
- 1991 – Gail Brodsky, amerykańska tenisistka
Zmarli
- 754 – Bonifacy-Winfrid, biskup, apostoł Niemców, męczennik i święty Kościoła katolickiego (ur. między 672 a 675)
- 1239 – Władysław Odonic, książę wielkopolski (ur. ok. 1190)
- 1316 – Ludwik X Kłótliwy, król Francji (ur. 1289)
- 1816 – Giovanni Paisiello, włoski kompozytor (ur. 1740)
- 1826 – Carl Maria von Weber, niemiecki kompozytor (ur. 1786)
- 1840 – Łukasz Vũ Bá Loan, wietnamski ksiądz, męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1756)
- 1852 – Tomasz Napoleon Nidecki, polski kompozytor, dyrygent, pianista (ur. 1807)
- 1862:
- Dominik Toại, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. 1811 lub 1812)
- Dominik Huyện, wietnamski męczennik, święty katolicki (ur. ok. 1817)
- 1901 – Dagny Juel Przybyszewska, norweska artystka i muza (ur. 1867)
- 1931 – Jan Dąbski, polski działacz ludowy i polityk, dziennikarz, kierownik resortu spraw zagranicznych (ur. 1880)
- 1938 – Walenty Dec, polski kompozytor, organista (ur. 1851)
- 1942 – Stanisław Stączek, polski polityk, minister (ur. 1864)
- 1943 – Wacław Bojarski, polski pisarz, publicysta, satyryk (ur. 1921)
- 1944 – Józef Beck, polski polityk, dyplomata, wojskowy (ur.1894)
- 1946 – Maud Watson, brytyjska tenisistka (ur. 1864)
- 1949 – Emilia Malessa, polska żołnierz, działaczka Armii Krajowej, powstaniec warszawski (ur. 1909)
- 1968 – Jerzy Gert, polski dyrygent i kompozytor (ur. 1908)
- 1989 – Włodzimierz Oliwa, polski dowódca wojskowy, generał, polityk, b. minister (ur. 1924)
- 2000 – Franco Rossi, włoski reżyser, scenarzysta filmowy (ur. 1919)
- 2002 – Dee Dee Ramone, muzyk, basista, członek zespołu Ramones (ur. 1951)
- 2003 – Ken Grimwood, amerykański dziennikarz i pisarz (ur. 1944)
- 2004:
- Krzysztof Kaśkos, polski wojskowy, porucznik Wojska Polskiego, żołnierz Jednostki Wojskowej GROM (ur. 1974)
- Ronald Reagan, amerykański aktor, polityk, prezydent USA (ur. 1911)
- Artur Żukowski, polski wojskowy, starszy chorąży Wojska Polskiego, żołnierz Jednostki Wojskowej GROM (ur. 1972)
- 2007 – Anna Strońska, polska reporterka, pisarka i publicystka (ur. 1931)
- 2008 – Józef Browarski, polski piłkarz (ur. 1931)
- 2009 – Stanisław Karolak, polski językoznawca, romanista, slawista (ur. 1931)
- 2010:
- Angus Douglas-Hamilton, brytyjski arystokrata, Książę Hamilton (ur. 1938)
- Tony Peluso, amerykański gitarzysta grupy The Carpenters, producent muzyczny (ur. 1950)
- 2011 – Leon Botha, południowoafrykański malarz, performer muzyczny (ur. 1985)
Przypisy
- ↑ Zarys Historii CWŁ MON na stronie CWŁ MON
- ↑ Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych. na brewiarz.katolik.pl
- ↑ Żywoty Świętych.